12.1 * کلیات
12.2 هماهنگکننده نقص
12.3 سیستم برچسب نقص
12.4 برنامههای نقص پیشبینیشده
12.5 نقصهای اضطراری
12.6 بازگرداندن سیستمها به سرویس
12.1 * کلیات
12.2 هماهنگکننده نقص
12.3 سیستم برچسب نقص
12.4 برنامههای نقص پیشبینیشده
12.5 نقصهای اضطراری
12.6 بازگرداندن سیستمها به سرویس
10.1 ایمنی
بایستی در حین نصب، سرویسدهی، نگهداری، آزمایش، حمل و نقل و شارژ مجدد سیستمهای عامل پاک و مخازن عامل، از روشهای ایمن پیروی شود.
10.2 عمومی
10.2.3 آزمایش پذیرش سیستم
10.2.4 آزمایش سیستمهای حفاظت از آتش و ایمنی زندگی یکپارچه
10.3 گزارش آزمایش پذیرش
10.4 بازبینی اجزای مکانیکی
10.4.12 تمامی مخازن ذخیره عامل باید مطابق با مجموعه تأسیسات تایید شده از نقشههای سیستم نصب شوند.
10.4.13 تمامی مخازن و براکتهای نصب باید مطابق با الزامات سازنده بهطور ایمن نصب شوند.
10.4.14 سیستم لولهکشی باید در یک مدار بسته با استفاده از نیتروژن یا گاز خشک فشار آزمایی شود.
10.4.15* آزمایش جریان با استفاده از نیتروژن یا گاز بیاثر باید بر روی شبکه لولهکشی انجام شود تا تأیید شود که جریان بهطور مداوم وجود دارد.
10.5 بازبینی یکپارچگی محفظه
10.6 بازبینی اجزای الکتریکی
10.6.14.6 قسمت قابل استفاده از سوئیچ انصراف نباید کمتر از 42 اینچ (1.07 متر) و بیشتر از 48 اینچ (1.22 متر) از کف تمامشده باشد.
10.6.14.7 ایستگاههای دستی کشیدن همیشه باید سوئیچهای انصراف را لغو کنند.
10.6.15 واحد کنترل آزادسازی باید مطابق با مستندات سیستم نصب شده و بهراحتی قابل دسترس باشد.
10.7 آزمایش عملکردی
10.7.1 آزمایشهای عملکردی مقدماتی
10.7.2 آزمایش عملکرد عملیاتی سیستم
10.7.3 عملیات نظارت از راه دور
10.7.3.2 یک وضعیت خطا باید به هر مدار شروع یا اعلان اعمال شود تا تأیید شود که وضعیت مشکل در ایستگاه از راه دور دریافت شده است.
10.7.3.3 هر دستگاه تحت نظارت باید اجرا شود تا تأیید شود که وضعیت نظارتی در ایستگاه از راه دور دریافت شده است.
10.7.4 منبع قدرت اصلی پنل کنترل
یک قطع برق اصلی باید مطابق با مشخصات سازنده آغاز شود تا تأیید شود که سیستم بر روی برق پشتیبان کار میکند.
10.7.5 بازگرداندن سیستم به وضعیت عملیاتی
10.8 مستندات مالک
10.9 آموزش
۶.۱ مشخصات، نقشهها و تأییدیهها
۶.۱.۱ مشخصات
۶.۱.۱.۱ مشخصات سیستمهای اطفاء حریق با گاز پاک از نوع غرقاب کلی و کاربرد موضعی، باید تحت نظارت فردی تهیه شود که دارای تجربه کامل و صلاحیت لازم در طراحی اینگونه سیستمها بوده و با مشورت مرجع ذیصلاح انجام گیرد.
۶.۱.۱.۲ مشخصات باید شامل تمام موارد مربوط و لازم برای طراحی صحیح سیستم باشد، از جمله تعیین مرجع ذیصلاح، تفاوتهای مجاز نسبت به استاندارد بهتأیید مرجع ذیصلاح، معیارهای طراحی، توالی عملکرد سیستم، نوع و گستره آزمونهای تأییدی که پس از نصب سیستم باید انجام شود، و الزامات آموزش مالک.
۶.۱.۲ نقشههای اجرایی
۶.۱.۲.۱ نقشههای اجرایی و محاسبات باید پیش از شروع نصب یا بازسازی سیستم برای تأیید به مرجع ذیصلاح ارائه شوند.
۶.۱.۲.۲ نقشههای اجرایی و محاسبات باید فقط توسط افرادی تهیه شوند که دارای تجربه کامل و صلاحیت لازم در طراحی سیستمهای اطفاء حریق با گاز پاک از نوع غرقاب کلی و کاربرد موضعی هستند.
۶.۱.۲.۳ هرگونه انحراف از نقشههای اجرایی نیاز به کسب اجازه از مرجع ذیصلاح دارد.
۶.۱.۲.۴ نقشههای اجرایی باید با مقیاس مشخص رسم شوند.
۶.۱.۲.۵ نقشههای اجرایی باید موارد زیر را که مرتبط با طراحی سیستم هستند نشان دهند:
(۱) نام مالک و ساکن
طراحی سیستم ۲۰۰۱-۱۹
(۲) مکان، شامل آدرس خیابانی
(۳) نقطه قطبنما و نمادهای توضیحی
(۴) مکان و ساختار دیوارها و تقسیمات حفاظتی
(۵) مکان دیوارهای آتشبر
(۶) برش مقطع enclosure، به صورت دیاگرام کامل یا شماتیک، شامل مکان و ساختار مجموعههای کف-سقف ساختمان در بالا و پایین، کفهای با دسترسی بلند، و سقفهای معلق
(۷) نوع عامل مورد استفاده
(۸) غلظت عامل در کمترین و بالاترین دمایی که enclosure محافظت میشود
(۹) شرح اشغالها و خطراتی که محافظت میشوند، مشخص کردن اینکه آیاenclosure معمولاً اشغال شده است یا خیر
(۱۰) برای enclosure محافظت شده با سیستم اطفاء حریق با گاز پاک، تخمین فشار مثبت حداکثر و فشار منفی حداکثر، نسبت به فشار محیطی، که انتظار میرود پس از تخلیه عامل توسعه یابد
(۱۱) شرح مواجهات اطراف enclosure
(۱۲) شرح ظروف ذخیرهسازی عامل مورد استفاده، شامل حجم داخلی، فشار ذخیرهسازی، و ظرفیت اسمی بیان شده بر اساس واحدهای جرم یا حجم عامل در شرایط استاندارد دما و فشار
(۱۳) شرح نازلها، شامل اندازه، پورتهای روزنهای، و مساحت معادل روزنه
(۱۴) شرح لولهها و اتصالات مورد استفاده، شامل مشخصات مواد، درجه، و رتبه فشار
(۱۵) شرح سیم یا کابل مورد استفاده، شامل طبقهبندی، اندازه [آمریکاییAWG]، شیلدینگ، تعداد رشتهها در هادی، ماده هادی، و برنامه کدگذاری رنگ؛ الزامات جداسازی هادیهای مختلف سیستم؛ و روش مورد نیاز برای ایجاد اتصالهای سیم
(۱۶) شرح روش نصب دتکتورها
(۱۷) برنامه تجهیزات یا فهرست مواد برای هر دستگاه یا وسیله نشاندهنده نام دستگاه، سازنده، مدل یا شماره قطعه، تعداد و شرح
(۱۸) نمای نقشهای از منطقه محافظتشده نشاندهنده تقسیماتenclosure (تمام و جزئی ارتفاع)، سیستم توزیع عامل، شامل ظروف ذخیرهسازی عامل، لولهها و نازلها؛ نوع آویز لولهها و نگهدارندههای لولههای سخت؛ سیستمهای شناسایی، هشدار و کنترل، شامل تمام دستگاهها و شماتیک اتصالات سیمی بین آنها؛ مکانهای دستگاههای پایان خط؛ مکان دستگاههای کنترلشده مانند دمپرها و پردهها؛ و مکان علائم آموزشی
(۱۹) نمای ایزومتریک از سیستم توزیع عامل نشاندهنده طول و قطر هر بخش لوله؛ شمارههای مرجع گرهها مربوط به محاسبات جریان؛ اتصالات، شامل کاهندهها، تغییرات، و جهتگیری تکیهگاهها؛ و نازلها، شامل اندازه، پورتهای روزنهای، نرخ جریان، و مساحت معادل روزنه
(۲۰) نقشه مقیاسدار از طرح گرافیکی پنل اعلان در صورتی که از سوی مرجع ذیصلاح درخواست شده باشد
(۲۱) جزئیات هر پیکربندی منحصر به فرد از نگهدارنده لولههای سخت، نشاندهنده روش اتصال به لوله و ساختار ساختمان
(۲۲) جزئیات روش اتصال ظروف، نشاندهنده روش اتصال به ظرف و ساختار ساختمان
(۲۳) شرح کامل گام به گام توالی عملیات سیستم، شامل عملکرد سوئیچهای هشدار و نگهداری، تایمرهای تأخیر، و خاموشی اضطراری برق
(۲۴) دیاگرامهای شماتیک سیمکشی نقطه به نقطه نشاندهنده تمامی اتصالات مدار به پنل کنترل سیستم و پنل گرافیکی اعلان
(۲۵) دیاگرامهای شماتیک سیمکشی نقطه به نقطه نشاندهنده تمامی اتصالات مدار به رلههای خارجی یا اضافی
(۲۶) محاسبات کامل برای تعیین حجم enclosure، مقدار عامل پاک، و اندازه باتریهای پشتیبان؛ روش استفادهشده برای تعیین تعداد و مکان دستگاههای شناسایی صوتی و بصری؛ و تعداد و مکان دتکتورها
(۲۷) جزئیات ویژگیهای خاص
(۲۸) منطقه شیر فشار اطمینان یا مساحت معادل نشت برای enclosure محافظتشده جهت جلوگیری از توسعه اختلاف فشار در مرزهای enclosure که بیش از حد مجاز فشار enclosure مشخصشده در هنگام تخلیه سیستم باشد
۶.۱.۲.۶ جزئیات سیستم باید شامل اطلاعات و محاسبات در مورد مقدار عامل؛ فشار ذخیرهسازی ظرف؛ حجم داخلی ظرف؛ مکان، نوع، و نرخ جریان هر نازل، شامل مساحت معادل روزنه؛ مکان، اندازه و طول معادل لولهها، اتصالات و شیلنگها؛ و مکان و اندازه تأسیسات ذخیرهسازی باشد.
۶.۱.۲.۶.۱ کاهش اندازه لوله و جهتگیری تکیهگاهها باید مشخص شود.
۶.۱.۲.۶.۲ اطلاعات مربوط به مکان و عملکرد دستگاههای شناسایی، دستگاههای عملیاتی، تجهیزات کمکی، و مدارهای الکتریکی، در صورت استفاده، باید ارائه شود.
۶.۱.۲.۶.۳ دستگاهها و وسایل استفادهشده باید شناسایی شوند.
۶.۱.۲.۶.۴ هر ویژگی خاص باید توضیح داده شود.
۶.۱.۲.۶.۵ سیستمهای پیشمهندسی شده نیازی به مشخص کردن حجم داخلی ظرف، نرخهای جریان نازل، طول معادل لولهها، اتصالات و شیلنگها، یا محاسبات جریان ندارند، زمانی که در محدودههای فهرستشده خود استفاده میشوند.
۶.۱.۲.۶.۶ برای سیستمهای پیشمهندسی شده، اطلاعات مورد نیاز توسط دفترچه طراحی سیستم فهرستشده باید برای تأیید سیستم بر اساس محدودیتهای فهرستشده به مرجع ذیصلاح ارائه شود.
۶.۱.۲.۷ یک دفترچه راهنمای “طبق ساخت” و نگهداری که شامل توالی کامل عملیات و مجموعه کاملی از نقشهها و محاسبات باشد باید در سایت نگهداری شود.
۶.۱.۲.۸ محاسبات جریان
۶.۱.۲.۸.۱ محاسبات جریان همراه با نقشههای اجرایی باید برای تأیید به مرجع ذیصلاح ارائه شوند.
۶.۱.۲.۸.۲ نسخه برنامه محاسبات جریان باید در چاپ خروجی محاسبات کامپیوتری مشخص شود.
۶.۱.۲.۸.۳ زمانی که شرایط میدانی نیاز به تغییرات مادی از نقشههای تأیید شده داشته باشد، تغییر باید برای تأیید ارائه شود.
۶.۱.۲.۸.۴ زمانی که تغییرات مادی از نقشههای تأیید شده انجام میشود، نقشههای اصلاحشده “طبق ساخت” باید ارائه شوند.
۶.۱.۳ تأیید نقشهها
۶.۱.۳.۱ نقشهها و محاسبات باید قبل از نصب تأیید شوند.
۶.۱.۳.۲ در صورتی که شرایط میدانی نیاز به هرگونه تغییر اساسی از نقشههای تأیید شده داشته باشد، تغییر باید قبل از اجرایی شدن برای تأیید ارسال شود.
۶.۱.۳.۳ زمانی که چنین تغییرات اساسی از نقشههای تأیید شده انجام میشود، نقشههای اجرایی باید بهروزرسانی شوند تا سیستم نصبشده را بهطور دقیق نشان دهند.
۶.۲ محاسبات جریان سیستم
۶.۲.۱ محاسبات جریان سیستم باید با استفاده از روش محاسباتی فهرستشده یا تأیید شده توسط مرجع ذیصلاح انجام شود.
۶.۲.۱.۱ طراحی سیستم باید در محدوده محدودیتهای فهرستشده سازنده باشد.
۶.۲.۱.۲ طراحیهایی که شامل سیستمهای پیشمهندسی شده هستند، نیازی به ارائه محاسبات جریان مطابق با بند ۶.۱.۲.۸ ندارند، زمانی که در محدودههای فهرستشده خود استفاده شوند.
۶.۲.۲ شیرها و اتصالات باید برای طول معادل بر اساس اندازه لوله یا لولهکشی که با آنها استفاده خواهند شد، ارزیابی شوند.
۶.۲.۲.۱ طول معادل شیر ظرف باید فهرست شده باشد.
۶.۲.۲.۲ طول معادل شیر ظرف باید شامل لوله سیفون، شیر، سر تخلیه و اتصال انعطافپذیر باشد.
۶.۲.۳ طولهای لولهکشی و جهتگیری اتصالات و نازلها باید مطابق با محدودیتهای فهرستشده سازنده باشد.
۶.۲.۴ اگر نصب نهایی از نقشهها و محاسبات تهیهشده متفاوت باشد، نقشهها و محاسبات جدید که نصب “طبق ساخت” را نشان دهند باید تهیه شوند
پیشزمینه دتکتور گاز
مقررات ایمنی و سلامت کار (معدنها و محلهای نفت و گاز) ۲۰۲۲ شامل الزامات مربوط به کیفیت هوای تأمینشده درون معدن و حدود مجاز آلایندهها در آن هوا است. برای رعایت این الزامات، بهرهبردار معدن باید تجهیزات دتکتور گاز را در نقاط استراتژیک سراسر معدن فراهم کند. در انتخاب این تجهیزات، بهرهبردار معدن باید از این موضوع اطمینان داشته باشد که دتکتور گاز انتخابشده میتواند در شرایط محیطی متغیر دادههای دقیقی ارائه دهد.
مطابق با بندهای ۱۸۷(۱)(e) و (f) مقررات، طراحی تجهیزات زیر (که در این برگه اطلاعات به آنها «دتکتور گاز» گفته میشود) در صورتی که در یک معدن زغالسنگ زیرزمینی استفاده شوند، باید به ثبت برسد:
(e) تجهیزاتی دستی با نیروی برق که برای تعیین یا پایش حضور گاز بهکار میروند.
(f) نصبهای ثابت با نیروی برق و نصبشده بر روی تجهیزات متحرک که برای تعیین یا پایش حضور گاز بهکار میروند، اما شامل سیستمهای لولهای نیست که آنالایزر آنها در سطح نصب شده باشد.
اصطلاح «دتکتور گاز» به مجموعه کامل اجزایی اطلاق میشود که تجهیزات تشخیص گاز را تشکیل میدهند. اجزای یک دتکتور گاز شامل دتکتور گاز، محفظه محافظ، واسطهای ارتباطی مانند کابل، فیبر نوری و ارتباطات رادیویی، و نیز واحدهای کنترل و فرستندههایی هستند که امکان نمایش مقادیر گاز و نشان دادن خروجی را فراهم میکنند تا بهرهبردار معدن بتواند سطح گاز را تعیین کند.
هدف از ثبت طراحی این است که تأیید شود تجهیزات دتکتور گاز بهگونهای طراحی شدهاند که حداقل نتایج عملکردی مورد نظر را برآورده کنند. طراحی تحت شرایط آزمون تعیینشده توسط یک مرکز آزمون مستقل مورد آزمایش قرار میگیرد و نتایج مستند میشوند.
طراحی و نتایج آزمون توسط فردی که در طراحی تجهیزات مشارکت نداشته و خود در زمینه طراحی تجهیزات دتکتور گاز دارای صلاحیت است، بهصورت همتاخوانی بازبینی میشود. تأییدکننده طراحی باید با طراح درباره اینکه طراحی و عملکرد دتکتور گاز تمام الزامات رسمیشده را برآورده میکند، از جمله هرگونه ادعای معادلبودن برای پیشبرد ثبت، توافق داشته باشد. هرگونه اختلاف نظر درباره طراحی و عملکرد ادعاشده باید به طراح ارجاع داده شود تا حلوفصل شود.
اسناد زیر اطلاعات بیشتری درباره فرآیند ثبت طراحی ارائه میدهند:
• راهنما: ثبت تجهیزات و اقلام برای معدنها و محلهای نفت و گاز
• مقاله موضعگیری – تناسب، فرم، عملکرد
• اطلاعیه عمومی – معیارهای صلاحیت برای تأییدکنندگان طراحی
• سیاست: ثبت طراحیها
دستور طراحی دتکتور گاز
نهاد نظارتی یک دستور طراحی منتشر کرده است که برای دریافت ثبت طراحی دتکتور گاز، باید از آن تبعیت شود. این دستور حداقل الزامات عملکردی را که طراحی دتکتور گاز باید برآورده کند، مشخص میکند.
همچنین، این دستور طراحی شایستگیهای مورد نیاز برای یک مرکز آزمون را نیز تعیین میکند.
طراحی دتکتورهای گاز
استانداردهای مربوط به طراحی دتکتور گاز در دستور طراحی مشخص شدهاند. این دستور اجازه میدهد از استانداردهای جایگزین نیز در طراحی دتکتورهای گاز استفاده شود، اما طراح باید استانداردهای فنی منتشرشده یا اصول مهندسی مورد استفاده برای شناسایی کنترلهایی که سطح ایمنی معادل را فراهم میکنند، مستند کند.
این معادلسازی فقط به طراحی دتکتور گاز مربوط میشود و شامل نتایج عملکردی که دتکتور باید در حین آزمون نشان دهد، نمیشود.
عملکرد دتکتورهای گاز
دستور طراحی الزام میکند که دتکتور گاز تحت شرایط مشخص توسط یک مرکز آزمون مناسب مورد آزمایش قرار گیرد. مرکز آزمون عملکرد دتکتور گاز را تحت شرایط محیطی مختلف، از جمله تغییرات دما، رطوبت، فشار هوا، سرعت جریان هوا، قرارگیری مداوم در معرض سطح بالای گاز، و تأثیر گازهای دیگر بر دتکتور، ارزیابی خواهد کرد. تمام این عوامل در محیط معدن زیرزمینی اهمیت دارند.
آزمونهای آزمایشگاهی همچنین مقدار پایهای برای زمانهای پاسخگویی (t(50) و t(90)) دتکتور گاز در مواجهه با افزایش و کاهش سطح گاز را تعیین میکنند. این آزمونها همچنین مشخص میکنند که عملکرد دتکتور گاز، از جمله نمایشگرها و سیگنالهای خروجی، چگونه تحت تأثیر عواملی همچون موارد زیر قرار میگیرد:
• مدتزمان مورد نیاز پس از برقدار شدن تا آغاز تشخیص دقیق گاز
• انتشار امواج الکترومغناطیسی از تجهیزات برقی نزدیک به دتکتور و سایر اجزای دتکتور مانند کابلها
دستور طراحی الزام میکند که دتکتورهای گاز مطابق با معیارهای مشخصشده برای گازهای قابل اشتعال، گازهای سمی و اکسیژن (در صورت لزوم) مورد آزمون قرار گیرند. این موضوع تضمین میکند که عملکرد دتکتور، شامل زمان پاسخ و تأثیر شرایط محیطی و سایر عوامل مانند برقدار شدن و انتشار امواج الکترومغناطیسی، بهصورت یکنواخت ارزیابی شود.
نمایشگرها، سیگنالها و نشانگرهای خروجی دتکتور گاز
دستور طراحی الزام میکند که دتکتورهای گاز بهگونهای طراحی شوند که دارای دتکتورهای داخلی، دتکتورهای از راه دور، یا ترکیبی از این دو باشند. دتکتورهایی که با این الزامات مطابقت دارند، نمایشگر وضعیت، عملکرد هشدار، کنتاکتهای خروجی و/یا سیگنالهای هشدار خروجی ارائه میدهند که تصمیمگیری در مورد مدیریت هوای تهویه، محیط و عملکرد تجهیزات را امکانپذیر میسازند.
دتکتورهای گاز همچنین باید بهگونهای طراحی شوند که سیگنال الکترونیکی تنظیمشده یا نشانگر خروجی فراهم کنند که بتوان از آن برای نمایش مقدار گاز در یک نمایشگر دور از دتکتور یا واحد کنترل، بهعنوان ورودی برای سیستم هشدار یا قطعکننده جداگانه، یا بهعنوان ورودی برای سیستمهای برداشت و کنترل دادههای معدن جهت نمایش و بررسی روند سطح گاز استفاده کرد.
دتکتورهای گاز ممکن است بهگونهای طراحی شوند که انتقال سیگنال الکترونیکی تنظیمشده یا نشانگر خروجی را در داخل واحد کنترل دتکتور گاز انجام دهند یا آن را بهصورت یک واحد فرستنده جداگانه حفظ کنند.
سیگنالهای استاندارد پذیرفتهشده در صنعت
سیگنالهای استاندارد پذیرفتهشده در صنعت، سیگنالهایی هستند که کاربر نهایی میتواند بدون استفاده از قطعات خاص انحصاری برای رمزگشایی و بازفرمتکردن داده، آنها را تفسیر کند.
بند ۳.۲.۱۱ از استاندارد AS/NZS 60079.29.1 یک سیگنال الکترونیکی تنظیمشده یا نشانگر خروجی را چیزی مانند حلقه جریان ۴ تا ۲۰ میلیآمپر تعریف میکند.
بند ۱.۳.۸.۱۰ از استاندارد AS/NZS 4641:2018 نیز سیگنال الکترونیکی تنظیمشده یا نشانگر خروجی را بهصورت مثالهایی مانند حلقه جریان ۴–۲۰ میلیآمپر یا سیگنال ۳–۱۵ psi بیان میکند.
سیگنالهای آنالوگ دتکتور گاز
سیگنال آنالوگ، مانند حلقه جریان ۴–۲۰ میلیآمپر، یک سیگنال الکتریکی است که میتوان آن را با تجهیزات تست الکتریکی اندازهگیری و نمایش داد. این سیگنال ممکن است بهعنوان ورودی برای واحدهای کنترل دتکتور گاز مجزا یا سایر سیستمهای کنترل و پایش، با استفاده از اجزای جانبی مانند واحد نمایشگر یا واحد هشدار و قطعکننده بهکار رود. همچنین این سیگنال میتواند ورودیای برای یک کنترلکننده قابل برنامهریزی باشد تا عملکرد هشدار و قطع را آغاز کند یا داده را به سیستمهای برداشت داده معدن منتقل نماید.
سیگنالهای آنالوگ محدود به حلقه جریان ۴–۲۰ میلیآمپر نیستند.
سیگنالهای دیجیتال دتکتور گاز
یک دتکتور گاز ممکن است سیگنال خروجی دیجیتال ارائه دهد، بهجای سیگنال آنالوگ. برای اینکه سیگنال دیجیتال قابل استفاده توسط بهرهبردار معدن باشد، ساختار سیگنال دیجیتال باید شناختهشده باشد. بدون داشتن پروتکل جریان داده دیجیتال، امکان تفسیر محتوای سیگنال ارسالی از سوی دتکتور، از جمله مقدار گاز شناساییشده، وجود ندارد. معمولاً یک مبدل پروتکل برای رمزگشایی سیگنال و امکان استفاده از داده دتکتور گاز توسط بهرهبردار معدن مورد نیاز است. این اجزای جانبی بخشی از تجهیزات ثبتشده طراحیشده تلقی میشوند.
آزمایش دتکتور گاز
برای دستیابی به ثبت طراحی، باید گزارشی از آزمون ارائه شود که تأیید کند دتکتور گاز، شامل دتکتور و تمام اجزای لازم برای اینکه بهرهبردار معدن بتواند محتوای گاز در جو معدن را تعیین کند، الزامات عملکردی مشخصشده در استانداردهای مربوطه را برآورده میسازد. اجزای اضافی شامل ماژولهای نمایشگر، ماژولهای فرستنده، ترکیب نمایشگر و فرستنده، یا رلههای هشدار و قطع هستند. در صورتی که دتکتور بهصورت از راه دور باشد، آزمون شامل کابلهای ارتباطیای خواهد بود که طراح آنها را مناسب تشخیص داده است.
چنانچه یک دتکتور گاز شامل عملکرد یک فرستنده دتکتور گاز باشد و فرستنده دتکتور گاز سیگنال داده دیجیتال ارائه دهد، تمام ماژولهای اختصاصی لازم برای اینکه بهرهبردار معدن بتواند از سیگنال دیجیتال استفاده کند، باید همراه با دتکتور توسط مرکز آزمون مورد آزمایش قرار گیرند. این ماژولهای اضافی بهعنوان بخشی از طراحی ثبتشده دتکتور گاز محسوب میشوند.
این آزمون برای تأیید این موضوع لازم است که سیگنال الکترونیکی تنظیمشده یا نشانگر خروجی، بهطور دقیق سطح گازی را که دتکتور در معرض آن قرار گرفته، تحت شرایط متغیر نشان دهد.
پروتکل هرگونه درایور نرمافزاری که توسط مرکز آزمون در زمان آزمون دتکتور گاز استفاده میشود، باید مستند شده و بهعنوان بخشی از مستندات ثبت طراحی درج شود. این امر توسعه درایورهای نرمافزاری سازگار با رابطهای ارتباطی موجود در آن معدن را ممکن میسازد.
استاندارد NFPA 86 یکی از مهمترین استانداردهای ایمنی صنعتی است که با هدف کاهش خطرات ناشی از آتشسوزی، انفجار و سایر حوادث در کورهها و اجاقهای صنعتی تدوین شده است. این استاندارد برای مهندسان، اپراتورها و مدیران ایمنی در صنایعی مانند متالورژی، سرامیک و شیمیایی اهمیت حیاتی دارد. با افزایش میزان تولید صنعتی و استفاده از فرآیندهای حرارتی در صنایع مختلف، رعایت این استانداردها برای تضمین ایمنی و بهینهسازی عملکرد تجهیزات ضروری است. این استاندارد نهتنها در ایمنی نقش دارد، بلکه موجب افزایش بهرهوری و کاهش هزینههای تعمیرات و نگهداری نیز میشود.
دتکتور شعله و عملکرد آن
دتکتور شعله، یکی از اصلیترین تجهیزات ایمنی در فرآیندهای حرارتی صنعتی است که وظیفه شناسایی وجود شعله در محیط را بر عهده دارد. این تجهیزات بهطور مستقیم در کاهش ریسک آتشسوزی و جلوگیری از انفجار نقش دارند. عدم استفاده از دتکتورهای مناسب یا نصب نادرست آنها میتواند خسارات جبرانناپذیری به بار آورد.
اهمیت دتکتور شعله
دتکتورهای شعله برای تشخیص حضور آتش از فناوریهای مختلفی استفاده میکنند که از جمله آنها میتوان به موارد زیر اشاره کرد:
استانداردهای نصب دتکتور شعله
براساس بندهای 8.2.2 و 8.2.5 استاندارد NFPA 86، نصب دتکتورهای شعله باید مطابق دستورالعملهای سازنده و استانداردهای بینالمللی باشد. در نظر گرفتن موارد زیر میتواند از بروز مشکلات جلوگیری کند:
عملکرد سیستمهای ایمنی احتراق
علاوه بر دتکتورهای شعله، سیستمهای ایمنی احتراق (Combustion Safeguard Systems) نیز نقش مهمی در حفاظت از فرآیندهای حرارتی دارند. این سیستمها شامل مجموعهای از تجهیزات نظارتی، شیرهای ایمنی و سیستمهای کنترلی هستند که با تشخیص تغییرات غیرعادی در احتراق، عملکرد دستگاه را کنترل میکنند.
اجزای کلیدی سیستمهای ایمنی احتراق
نقش سنسورهای فرابنفش در تشخیص شعله
سنسورهای فرابنفش (UV Sensors) یکی از ابزارهای مهم در تشخیص شعلههای آتش هستند، اما ممکن است در اثر خرابی، دیگر قادر به تشخیص خاموش شدن شعله نباشند. به همین دلیل، استاندارد NFPA 86 توصیه میکند که این سنسورها دارای قابلیت خودبررسیکننده (Self-Checking UV Detectors) باشند یا بهصورت دورهای آزمایش شوند.
تنظیمات دمایی و تهویه ایمنی در کورهها
کنترل دمای سوخت
تنظیم محدودیت دمای اضافی
اهمیت تهویه ایمنی
استفاده از PLC در نظارت بر دمای کورهها
امروزه استفاده از PLC (Programmable Logic Controller) برای نظارت بر دما و عملکرد تجهیزات صنعتی بهشدت رایج شده است. این سیستمها میتوانند بهصورت خودکار وضعیت سنسورها و تجهیزات ایمنی را تحلیل کرده و در صورت بروز هرگونه ناهنجاری، اقدامات لازم را انجام دهند. مزایای استفاده از PLC شامل:
نکات ایمنی در زمان قطع برق
استاندارد NFPA 86 تأکید دارد که مدارهای الکتریکی مرتبط با فرآیندهای احتراقی، در شرایط اضطراری باید بهصورت خودکار یا دستی قطع شوند. این موارد شامل:
نتیجهگیری
استاندارد NFPA 86 مجموعهای از دستورالعملهای مهم برای ایمنی فرآیندهای صنعتی ارائه میدهد. استفاده صحیح از دتکتورهای شعله، سیستمهای ایمنی احتراق، کنترل دمای کوره و تهویه مناسبمیتواند خطرات ناشی از آتشسوزی و انفجار را کاهش دهد. علاوه بر این، نظارت هوشمند با استفاده از PLC و رعایت الزامات نصب و نگهداری، نقش مهمی در بهبود عملکرد تجهیزات و افزایش طول عمر آنها دارد.
بیشتر بخوانید: رفع خطای سیستم اعلام حریق
توصیههای نهایی:
با رعایت این موارد، میتوان ایمنی در محیطهای صنعتی را بهبود بخشید و از وقوع حوادث جلوگیری کرد.
دتکتورهای مکشی: چشمهای همیشه بیدار تشخیص دود

در دنیای امروز، حفاظت از جان و مال در برابر آتشسوزی اهمیت زیادی دارد. یکی از پیشرفتهترین و هوشمندترین فناوریهای موجود در این زمینه، دتکتورهای مکشی دود یا همان Aspirating Smoke Detectors (ASD) هستند. این سیستمها که گاهی به آنها ایرسمپلینگ (Air Sampling Detectors) نیز گفته میشود، نوعی از دتکتورهای بسیار حساس و دقیق هستند که برای تشخیص زودهنگام دود بهکار میروند، آن هم در زمانی که شاید حتی بوی دود هم احساس نشده باشد!

🛠 دتکتور مکشی چگونه کار میکند؟
برخلاف دتکتورهای معمولی که فقط در صورت رسیدن دود به آنها فعال میشوند، سیستمهای ASD بهصورت فعال عمل میکنند. آنها با کمک یک فن داخلی، هوا را از محیط به داخل خود میمکند و از طریق لولههایی که به شکل شبکه در فضا پخش شدهاند، نمونههای هوای محیط را جمعآوری میکنند.
هوای نمونهبرداریشده، وارد یک اتاقک تشخیص دود بسیار حساس میشود که در آن از فناوریهای پیشرفتهای مانند لیزریا نور مادون قرمز استفاده میشود تا حتی ریزترین ذرات دودهم تشخیص داده شوند.
🔍 مزایای استفاده از دتکتورهای مکشی
1. تشخیص بسیار زودهنگام
از مهمترین مزایای این سیستمها، توانایی تشخیص دود در مراحل اولیه احتراق است. درواقع، قبل از اینکه شعلهای شکل بگیرد یا هشدارهای دیگر فعال شوند، دتکتور مکشی هشدار میدهد.
2. قابل استفاده در محیطهای خاص
در جاهایی مثل:
3. پنهان و زیبا
در فضاهای لوکس یا تاریخی که زیباییشناسی اهمیت دارد، میتوان تنها سوراخهای ریز نمونهبرداری را روی دیوار یا سقف ایجاد کرد و دتکتور را در اتاق یا تابلو برق پنهان نمود.
4. قابلیت مانیتورینگ دقیق
سیستمهای مکشی میتوانند بهصورت دیجیتال میزان ذرات دود موجود در هوا را نشان دهند. این ویژگی باعث میشود بتوان تغییرات کیفی هوا را نیز تحت نظر داشت، نه فقط حالت هشدار.
📏 اجزای اصلی سیستم ASD چیست؟
📐 نکات طراحی و نصب بر اساس استانداردها
طبق استاندارد NFPA 72، هر سوراخ نمونهبرداری باید به عنوان یک دتکتور نقطهای دود در نظر گرفته شود. همچنین، زمان رسیدن دود از دورترین سوراخ به دتکتور نباید بیش از 120 ثانیه طول بکشد. در برخی محیطها مثل اتاقهای سرور که طبق NFPA 75 طراحی میشوند، استفاده از این سیستم برای حفاظت زودهنگام بسیار توصیه شده است.
در مراکز مخابراتی هم طبق NFPA 76 دو سطح از حساسیت تعریف شده:
🔧 نگهداری و تعمیرات سیستمهای ASD
یکی از نکات مهم در سیستمهای ASD، نگهداری دورهایاست. با وجود اینکه این سیستمها بسیار قابل اعتماد هستند، باید:
❓چه زمانی باید از دتکتور مکشی استفاده کنیم؟
اگر با یکی از شرایط زیر مواجه هستید، سیستم ASD گزینهای ایدهآل است:
✅ نیاز به تشخیص سریعتر از حالت نرمال
✅ سقف خیلی بلند دارید (مثلاً در سولهها)
✅ شرایط محیطی نامناسب است (گرد و غبار، سرمای شدید، یا جریان هوا)
✅ تجهیزات حساس دارید که حتی دود کم میتواند به آنها آسیب بزند
✅ میخواهید دتکتورهای شما دیده نشوند!
🧠 جمعبندی
دتکتورهای مکشی مانند نگهبانان نامرئی اما هوشیاری هستند که دائم در حال تحلیل وضعیت هوای محیطاند. آنها میتوانند تفاوت بین یک اتفاق ساده و یک فاجعه تمامعیار را رقم بزنند. در دنیای امروز که سرعت، دقت، و حفاظت اهمیت بالایی دارد، سیستمهای ایرسمپلینگ ابزاری بسیار مهم و حیاتی محسوب میشوند.
9.1.1 پنل کنترل برای سرویس تخلیه
سیستمهای تشخیص، راهاندازی، هشدار و کنترل باید مطابق با استانداردNFPA 72 طراحی، نصب، آزمایش و نگهداری شوند.
9.1.1.1 سیستمهایی که فقط از طریق راهاندازی دستی مکانیکی عمل میکنند، در صورتی که مقامات مسئول اجازه دهند، مجاز هستند.
9.1.1.2 یک منبع تأمین قدرت اصلی اختصاصی و یک منبع برق پشتیبان با حداقل 24 ساعت و حداقل 5 دقیقه جریان هشدار باید برای عملیات تشخیص، سیگنالدهی، کنترل و راهاندازی سیستم مورد استفاده قرار گیرد.
9.1.1.3 سیستم اعلام حریق ساختمانهای محافظتشده باید فقط برای کنترل پنل تخلیه سیستم اطفاء حریق گاز تمیز استفاده شود، در صورتی که برای تخلیه با دستگاه خاص سیستم اطفاء حریق گاز تمیز فهرست شده باشد، طبق بندهای 9.4.8 و 9.4.9.
9.1.1.4 اگر پنل کنترل تخلیه سیستم اطفاء حریق گاز تمیز در یک ساختمان محافظتشده که سیستم اعلام حریق جداگانهای دارد، قرار گیرد، باید توسط سیستم اعلام حریق ساختمان برای سیگنالهای هشدار، نظارتی و مشکلدار نظارت شود.
9.1.1.5 اگر واحد کنترل سیستم اعلام حریق تخلیه در یک ساختمان محافظتشده که سیستم اعلام حریق جداگانهای دارد، قرار گیرد، باید برای سیگنالهای هشدار، نظارتی و مشکلدار نظارت شود، اما نباید به عملیات یا خرابی سیستم اعلام حریق ساختمان وابسته باشد یا تحت تأثیر قرار گیرد.
9.1.2 شروع و راهاندازی
تشخیص خودکار و راهاندازی خودکار باید استفاده شوند.
9.1.3 روشهای سیمکشی*
سیمکشی مدارهای شروع و تخلیه باید در کانالهای خاص نصب شوند.
9.1.3.1 به جز موارد مجاز در 9.1.3.2، سیمکشی جریان متناوب (ac) و جریان مستقیم (dc) نباید در یک کانال یا مسیر مشترک ترکیب شوند.
9.1.3.2 ترکیب سیمکشی ac و dc در یک کانال یا مسیر مشترک مجاز است، در صورتی که شیلد شده و به زمین متصل باشد.
9.2 تشخیص خودکار
9.2.1 تشخیص خودکار باید توسط هر روش یا دستگاه فهرستشدهای باشد که قادر به تشخیص و نشان دادن حرارت، شعله، دود، بخارات قابل اشتعال یا شرایط غیرعادی در خطر باشد، مانند مشکلات فرآیند که احتمالاً باعث آتشسوزی شوند.
9.2.2 در جایی که یک سیستم عامل جدید در فضایی که سیستم تشخیص موجود دارد نصب میشود، باید تحلیلی از دستگاههای تشخیص انجام شود تا اطمینان حاصل شود که سیستم تشخیص در شرایط عملیاتی خوبی قرار دارد و به موقعیت آتشسوزی طبق اهداف طراحی سیستم پاسخ خواهد داد.
9.3 راهاندازی دستی
یک وسیله راهاندازی دستی باید برای سیستم فراهم شود، مگر در مواردی که بر اساس 9.3.4 اجازه حذف آن داده شده باشد.
9.3.1 راهاندازی دستی باید باعث عملکرد همزمان شیرهای خودکار کنترلکننده تخلیه گاز و توزیع آن شود.
9.3.2 یک سوئیچ فشار تخلیه که سیگنال هشدار را به پنل تخلیه ارسال میکند، در جایی که از راهاندازی دستی مکانیکی استفاده میشود و امکان عملکرد مکانیکی سیستم وجود دارد، الزامی است.
9.3.3 در جایی که از پنل تخلیه استفاده نمیشود، سوئیچ فشار تخلیه باید عملکردهای الکتریکی مورد نیاز هنگام راهاندازی سیستم را آغاز کند، از جمله اطلاعرسانی.
9.3.4 برای سیستمهای خودکار، وسیله راهاندازی دستی لازم نیست، زمانی که خطر محافظتشده غیرقابل سکونت باشد و خطر در مکانی دورافتاده قرار داشته باشد که پرسنل بهطور معمول در آنجا حضور ندارند.
9.3.5 وسیلههای راهاندازی دستی باید همیشه در دسترس باشند، حتی در زمان وقوع آتشسوزی.
9.3.6 وسیلههای راهاندازی دستی باید برای هدف مورد نظر قابل شناسایی باشند.
9.3.7 عملیات هر وسیله دستی باید باعث عملکرد کامل سیستم بهطور طراحیشده شود.
9.3.8 کنترلهای دستی نباید به نیرویی بیشتر از 40 پوند (178 نیوتن) یا حرکت بیشتر از 14 اینچ (356 میلیمتر) برای راهاندازی نیاز داشته باشند.
9.3.9 حداقل یک وسیله کنترل دستی برای فعالسازی باید در فاصلهای بیشتر از 4 فوت (1.2 متر) از کف قرار گیرد.
9.3.10 تمام وسایل عملیاتی دستی باید با نام خطراتی که از آنها محافظت میکنند شناسایی شوند.
9.4 دستگاههای عملیاتی و تجهیزات کنترل برای تخلیه گاز، کنترل تخلیه و خاموش کردن تجهیزات
9.4.1 عملیات دستگاههای تخلیه گاز یا شیرها، کنترل تخلیهها و تجهیزات خاموش کردن که برای عملکرد موفقیتآمیز سیستم ضروری هستند، باید از طریق وسایل مکانیکی، الکتریکی یا پنوماتیکی فهرستشده انجام شود.
9.4.2 دستگاههای عملیاتی باید برای کاربرد در محیطی که در آن به کار میروند، مناسب باشند.
9.4.3 تجهیزات عملیاتی نباید به راحتی از کار بیافتند یا در معرض عملیات تصادفی قرار گیرند.
9.4.4 دستگاهها معمولاً باید طوری طراحی شوند که به درستی از -20°F تا 130°F (-29°C تا 54°C) عمل کنند یا به گونهای علامتگذاری شوند که محدودیتهای دمایی آنها را نشان دهند.
9.4.5 دستگاههای عملیاتی باید بهگونهای قرار گیرند، نصب شوند یا محافظت شوند که در برابر آسیبهای مکانیکی، شیمیایی یا دیگر آسیبها که میتواند باعث از کار افتادن آنها شود، مقاوم باشند.
9.4.6 در صورتی که فشار گاز از سیستم یا مخازن پیلوت به عنوان وسیلهای برای تخلیه مخازن ذخیرهسازی عامل استفاده شود، نرخ تأمین و تخلیه باید برای تخلیه تمام مخازن باقیمانده طراحی شود.
9.4.7 تمام دستگاهها برای خاموش کردن تجهیزات کمکی باید با عملکرد سیستم به عنوان بخشهای یکپارچه از سیستم عمل کنند.
9.4.8 تجهیزات کنترل باید به طور خاص برای تعداد و نوع دستگاههای فعالکننده مورد استفاده فهرست شده باشند.
9.4.9 تجهیزات کنترل و دستگاههای فعالکننده باید برای سازگاری با یکدیگر فهرست شده باشند.
9.4.10 نظارت بر حذف عملگر الکتریکی
9.4.10.1 حذف عملگر الکتریکی از شیر تخلیه مخزن ذخیرهسازی عامل یا شیر انتخابکنندهای که کنترل میکند، باید باعث ایجاد هشدار صوتی و بصری از نقص سیستم در پنل کنترل تخلیه سیستم شود.
9.4.10.2 بند 9.4.10.1 شامل سیستمهای تحت پوشش فصل 13 این استاندارد نمیشود، به جز سیستمهایی که در بخش 13.6 گنجانده شدهاند.
9.4.11 تجهیزات کنترل باید دستگاههای فعالکننده و سیمکشیهای مرتبط را نظارت کرده و در صورت نیاز باعث راهاندازی آنها شود.
9.4.12 حذف دستگاه فعالکننده مخزن اصلی عامل از شیر تخلیه یا شیر انتخابکننده باید باعث ایجاد سیگنال مشکل یا نظارتی در واحد کنترل تخلیه شود.
9.4.13 در جایی که از تجهیزات کنترل پنوماتیک استفاده میشود، خطوط باید در برابر از دست دادن یکپارچگی محافظت شوند.
9.5 دستگاههای هشدار، وسایل اطلاعرسانی و نشانگرها
9.5.1 دستگاههای اطلاعرسانی یا نشانگرهای پنل کنترل باید برای نشان دادن عملکرد سیستم، خطرات برای پرسنل یا خرابی هر دستگاه تحت نظارت استفاده شوند.
9.5.2 نوع (مانند صوتی، بصری)، تعداد و محل قرارگیری دستگاههای اطلاعرسانی و نشانگرها باید به گونهای باشد که هدف آنها برآورده شود و تمام الزامات را تأمین کند.
9.5.3 دستگاههای اطلاعرسانی باید به گونهای طراحی شوند که طبق الزامات برنامه واکنش اضطراری ساختمان عمل کنند.
9.5.4 هشدار صوتی و بصری قبل از تخلیه باید در داخل منطقه محافظتشده فضاهای قابل سکونت فراهم شود تا هشدار قوی برای تخلیه قریبالوقوع داده شود.
9.5.5 عملکرد دستگاههای اطلاعرسانی باید پس از تخلیه عامل ادامه یابد تا زمانی که اقدام مثبت برای شناسایی هشدار انجام شده و اقدام مناسب انجام شود.
9.6 کلیدهای لغو
کلیدهای لغو برای سیستمهای تخلیه گاز تمیز مجاز هستند.
9.6.1 در صورتی که کلیدهای لغو نصب شوند، باید در داخل منطقه محافظتشده و نزدیک به راه خروج منطقه قرار گیرند.
9.6.2 کلید لغو باید از نوعی باشد که برای لغو نیاز به فشار دستی دائمی داشته باشد.
9.6.3 راهاندازی دستی باید عملکرد لغو را لغو کند.
9.6.4 عملکرد تابع لغو باید باعث ایجاد هشدار صوتی و بصری مشخص از نقص سیستم شود.
9.6.5 کلیدهای لغو باید بهطور واضح برای هدف مورد نظر قابل شناسایی باشند.
9.7 تأخیرهای زمانی
9.7.1 باید یک هشدار پیشتخلیه و تأخیر زمانی کافی برای اجازه به تخلیه پرسنل قبل از تخلیه فراهم شود.
9.7.2 برای نواحی خطرناک که در معرض آتشهای رشد سریع هستند، جایی که فراهم کردن تأخیر زمانی تهدیدی برای جان و مال ایجاد کند، مجاز است که تأخیر زمانی حذف شود.
9.7.3 تأخیرهای زمانی باید تنها برای تخلیه پرسنل یا آمادهسازی منطقه خطر برای تخلیه استفاده شوند.
9.7.4 تأخیرهای زمانی نباید به عنوان روشی برای تأیید عملکرد دستگاه شناسایی قبل از وقوع فعالسازی خودکار استفاده شوند.
9.8 کلید قطعکننده
9.8.1 برای جلوگیری از تخلیه ناخواسته سیستم عامل تمیز الکتریکی، باید یک کلید قطعکننده تحت نظارت فراهم شود.
9.8.2 کلید قطعکننده باید در برابر استفاده غیرمجاز با یکی از روشهای زیر محافظت شود:
9.8.3 زمانی که کلید قطعکننده برای فعالسازی نیاز به کلید دارد، کلید دسترسی نباید زمانی که مدار قطعکننده قطع است، قابل جدا شدن باشد.
9.8.4 غیر فعال کردن توالی آزادسازی سیستم سرکوب از طریق برنامهنویسی نرمافزاری نباید بهعنوان جایگزینی برای استفاده از یک کلید قطعکننده فیزیکی قابل قبول باشد.
9.8.5 کلید قطعکننده باید فهرست شده باشد.
9.9 شیرهای قفلشونده
اگر شیر قفلشونده نصب شده باشد، پنل آزادسازی باید یک سیگنال نظارتی را هنگامی که شیر قفلشونده در وضعیت کاملاً باز نباشد، اعلام کند.