انواع فوم آتش نشانی به عنوان یکی از موثرترین ابزارهای اطفای حریق، نقشی اساسی در کنترل و مهار آتش سوزیهای صنعتی، شهری و شیمیایی ایفا میکنند. این فومها با عملکردی ترکیبی از خنک سازی، قطع اکسیژن و ایجاد یک لایه حفاظتی روی سطح سوخت، فرایند خاموش سازی را سریعتر، ایمنتر و قابل اعتمادتر میسازند. امروزه و با توجه به اینکه بسیاری از تجهیزات نیاز دارند که در هنگام اطفای حریق سالم بمانند، لذا بهره مندی از انواع فوم آتش نشانی میتواند راهکاری طلایی باشد. امروز و در این مقاله قصد داریم به طور کامل به معرفی انواع فوم آتش نشانی بپردازیم. پس این مقاله را از دست ندهید و ما را تا پایان همراهی کنید.
فوم آتش نشانی چیست؟
فوم آتش نشانی یک عامل اطفای حریق است که با ترکیب آب، هوا و مواد کف ساز تولید میشود و با ایجاد یک لایه پایدار و عایق روی سطح آتش، مانع رسیدن اکسیژن به شعلهها شده و حرارت را به طور قابل توجهی کاهش میدهد. این فوم با پایداری بالا روی مواد قابل اشتعال مانند مایعات هیدرو کربنی یا حلالهای قطبی پخش میشود و از گسترش آتش جلوگیری میکند. فوم آتش نشانی علاوه بر خاموش کردن سریع آتش، از احتمال شعله ور شدن مجدد نیز جلوگیری به عمل آورده و به همین دلیل در صنایع نفت و گاز، پمپ بنزینها، انبارهای مواد شیمیایی و حتی در عملیات اطفای حریق شهری کاربرد گسترده دارد.
شایان ذکر است که استفاده از انواع فوم آتش نشانی، بسته به نوع آتش، باعث افزایش اثر گذاری عملیات اطفا شده و این ماده را به یکی از بهترین و کارآمدترین ابزارهای کنترل حریق در شرایط صنعتی و عملیاتی تبدیل میکند. اما جالب است بدانید که این فومها در 2 نوع طبیعی و مصنوعی وجود دارند که در ادامه این قسمت، به معرفی آنها خواهیم پرداخت:
فوم آتش نشانی طبیعی
فوم آتش نشانی طبیعی نوعی فوم اطفای حریق است که از ترکیبات پروتئینی به دست آمده از منابع طبیعی مانند پروتئینهای حیوانی یا گیاهی تولید میشود و به همین دلیل در دسته فومهای زیست پایه قرار میگیرد. این نوع فوم با ایجاد لایهای ضخیم، پایدار و مقاوم در برابر حرارت روی سطح مواد قابل اشتعال، مانع تماس اکسیژن با سوخت شده و فرآیند احتراق را متوقف میکند. فومهای طبیعی پایداری حرارتی بالایی دارند و در برابر شعله مستقیم عملکرد قابل قبولی ارائه میدهند، به همین دلیل در آتش سوزیهای بزرگ به ویژه در صنایع نفت، پالایشگاهها و مخازن سوخت کاربرد گستردهای دارند.
فوم آتش نشانی مصنوعی
اما این نوع از انواع فوم آتش نشانی از ترکیبات شیمیایی سنتزی و مواد فعال سطحی یا همان سورفکتانتها ساخته میشود و به دلیل طراحی مهندسی شده، سرعت عملکرد و قدرت پخش بسیار بالایی در عملیات اطفای حریق دارد. این نوع فوم با تشکیل یک لایه نازک روی سطح سوخت، از آزاد شدن بخارهای قابل اشتعال جلوگیری کرده و آتش را در مدت زمان کوتاهی مهار میکند. از مهمترین مزایای فوم آتش نشانی مصنوعی میتوان به سرعت پخش بالا، قابلیت نفوذ مناسب، نیاز کمتر به حجم فوم و کارایی زیاد در شرایط عملیاتی پیچیده اشاره کرد.
بیشتر بخوانید: اینترفیس اعلام حریق چیست
انواع فوم آتش نشانی
حال که با فوم آتش نشانی طبیعی و مصنوعی آشنا شدید، جالب است بدانید که انواع مختلفی از این محصولات وجود دارند که هر کدام از آنها برای استفاده در شرایط منحصر به فردی بهینه سازی شدهاند. با ما همراه باشید تا در این قسمت به معرفی 7 مورد از رایجترین انواع فوم آتش نشانی بپردازیم:
فوم AFFF
فوم AFFF یکی از رایجترین و پر کاربردترین انواع فوم آتش نشانی است که با تشکیل یک لایه نازک و مایع گونه روی سطح مایعات قابل اشتعال، جریان بخارهای قابل اشتعال را متوقف کرده و آتش را به سرعت خاموش میکند. این فوم قدرت جریان یابی بالا، زمان استقرار کوتاه و توانایی عالی در جلوگیری از شعله ور شدن مجدد دارد. فوم AFFF به ویژه در آتش سوزیهای کلاس B مانند حریق سوختهای هیدروکربنی یعنی بنزین، گازوئیلو نفت سفید بسیار موثر است و در صنایع نفت و گاز، فرودگاهها، پمپ بنزینها و مراکز صنعتی به طور گسترده مورد استفاده قرار میگیرد.
فوم مقاوم به الکل
یکی دیگر از رایجترین انواع فوم آتش نشانی، فوم مقاوم به الکل یا AR-AFFF است که به طور ویژه برای خاموش کردن مایعات قطبی و حلالهایی طراحی شده است که با آب مخلوط میشوند، مانند الکلها، استون و اتیلن گلیکول. این فوم با ایجاد یک لایه ژل مانند و پایدار روی سطح سوخت، مانع تخریب کف توسط ترکیبات قطبی شده و اطفای حریق را با کارایی بسیار بالا انجام میدهد. فوم AR-AFFF برای محیطهای صنعتی، انبارهای مواد شیمیایی و کارخانههایی که با حلالهای آتش زا سر و کار دارند، گزینهای ایده آل محسوب میشود و امنیت عملیاتی را به شکل قابل توجهی افزایش میدهد.
فوم پروتئینی
اما این فوم از مواد طبیعی مانند پروتئینهای حیوانی یا گیاهی ساخته میشود و به دلیل پایداری حرارتی بالا و مقاومت مناسب در برابر حرارت مستقیم، برای خاموش کردن آتشهای بزرگ و گسترده کاربرد دارد. فوم پروتئینی یک لایه ضخیم و با دوام ایجاد کرده که با خنک سازی و عایق سازی سطح سوخت، روند اطفا را تسهیل میکند. لازم به ذکر است که این فوم برای صنایع سنگین، مخازن سوخت بزرگ و عملیات اطفای حریق در پالایشگاهها بسیار مناسب است و به دلیل پایداری مناسب، خطر اشتعال مجدد آتش را تا حد زیادی کاهش میدهد.
فوم فلوروپروتئینی
فوم فلوروپروتئینی ترکیبی از فوم پروتئینی و مواد فلوئورو است که قدرت جریان یابی و سرعت پوشش دهی فوم AFFF را با دوام و پایداری فوم پروتئینی ترکیب میکند. این فوم توانایی فوق العادهای در کنترل آتشهای گسترده هیدروکربنی دارد و بدون تخریب سریع، روی سطح سوخت پخش میشود. به خاطر داشته باشید که استفاده از فوم فلوروپروتئینی برای مخازن بزرگ سوخت، پایانههای نفتی و عملیات حرفهای آتش نشانی گزینهای کارآمد و مطمئن به شمار میآید.
فوم چند منظوره یا فوم کلاس A
همانگونه که از نامش پیداست، فوم کلاس A برای خاموش کردن آتشهای جامدات قابل اشتعال مانند چوب، کاغذ، پلاستیک و پارچه طراحی شده و با کاهش کشش سطحی آب، نفوذ آن را به لایههای عمیق مواد سوختی افزایش میدهد. این فوم به طور گسترده در جنگل داری، آتش سوزیهای شهری و عملیات اطفای حریق ساختمانها به کار میرود. شایان ذکر است که فوم کلاس A ضمن کاهش مصرف آب، سرعت جذب و خنک سازی را افزایش داده و از گسترش آتش جلوگیری میکند. مجموعه این موارد سبب شده تا آن را به عنوان یکی از بهترین انواع فوم آتش نشانی بشناسیم.
فوم High-Expansion
اما فوم پر انبساط با نسبت انبساط بسیار بالا تولید میشود و قادر است در مدت زمان کوتاه حجم زیادی از کف را ایجاد کرده و فضاهای وسیع یا بسته را پر کند و به همین منظور، به عنوان یکی از بهترین انواع فوم آتش نشانی شناخته میشود. این نوع فوم برای کنترل دود، کاهش دما و خفه کردن آتش در محیطهایی مانند انبارها، سولهها، تونلها، معادن و کارگاهها بسیار مناسب است. فوم پر انبساط به ویژه در شرایطی که دسترسی مستقیم به آتش دشوار باشد، یکی از بهترین گزینههای اطفای حریق محسوب میشود.
فوم Low-Expansion و Medium-Expansion
این دو فوم با نسبت انبساط کم و متوسط تولید میشوند و سرعت جریان یابی و پوشش دهی عالی دارند. فومهای کم انبساط و میانانبساط برای آتش سوزیهای هیدرو کربنی، محیطهای صنعتی و حتی فرودگاهها بهکار میروند و به واسطه کنترل پذیری بیشتر، در عملیات تخصصی آتش نشانی بسیار محبوب هستند. همچنین لازم است بگوییم که این فومها ضمن ایجاد لایه محافظ و خنک کننده، از گسترش شعله ور شدن سوختهای مایع جلوگیری میکنند.
بیشتر بخوانید: دستگاه گاز سنج چیست
مزایای استفاده از انواع فوم آتش نشانی
حال ممکن است این سوال برای شما به وجود بیاید که مگر انواع فوم آتش نشانی چه مزایای خاصی نسبت به سایر خاموش کنندهها دارند که تا این حد مورد توجه قرار میگیرند؟ با ما همراه باشید تا به بررسی مزایای انواع فوم آتش نشانی بپردازیم:
خاموش کنندگی سریع و موثر
یکی از بزرگترین مزایای انواع فوم آتش نشانی، توانایی آن در خاموش کردن سریع و موثر شعلهها است. فوم با تشکیل یک لایه پایدار روی سطح سوخت، جریان اکسیژن را قطع کرده و به صورت همزمان حرارت را کاهش میدهد. این دو عمل باعث میشود آتش در زمان بسیار کوتاهی مهار شود. عملکرد ترکیبی خنک کنندگی و خفه کنندگی فوم، آن را نسبت به آب و سایر روشهای اطفای حریق کارآمدتر ساخته و موجب کاهش زمان عملیات آتش نشانی در محیطهای صنعتی، شهری و نفتی میشود.
جلوگیری از شعله ور شدن مجدد
انواع فوم آتش نشانی با ایجاد یک پوشش ضخیم و پایدار روی سطح سوخت، مانع از انتشار مجدد بخارهای اشتعال زا شده و از بازگشت شعله جلوگیری به عمل میآورد. این ویژگی در آتش سوزیهای کلاس B اهمیت ویژهای دارد. این لایه محافظ حتی پس از خاموش شدن آتش نیز روی سطح باقی میماند و به عنوان عایق عمل میکند. در محیطهایی مانند پمپ بنزینها، مخازن سوخت و صنایع پتروشیمی که خطر اشتعال مجدد بسیار بالا است، استفاده از فوم باعث افزایش ایمنی و کاهش ریسک خسارتهای ثانویه میشود.
پوشش دهی گسترده و توانایی شناور شدن
این فومها به واسطه چگالی کمتر از مایعات هیدرو کربنی، روی سطح سوخت شناور میشود و آن را به طور کامل و یکنواخت میپوشاند. این ویژگی باعث میشود حتی در آتش سوزیهای بزرگ، شعلهها به طور کامل مهار شوند و بخشهایی از سوخت بدون پوشش باقی نماند. شایان ذکر است که قابلیت Self-spreading فومها باعث میشود بدون نیاز به فشار زیاد، روی سطح جاری شده و مناطق آسیب دیده را بپوشانند.
مصرف کمتر آب و کاهش خسارتهای جانبی
استفاده از انواع فوم آتش نشانی موجب کاهش قابل توجه مصرف آب در عملیات اطفای حریق میشود، زیرا فوم با نسبتهای کم مصرف مانند 1، 3 یا 6 درصد با آب مخلوط شده و در عین حال اثر گذاری بالایی دارد. این موضوع علاوه بر صرفه جویی در منابع، باعث جلوگیری از آسیب به تجهیزات، ساختمانها و محیطهایی میشود که در صورت استفاده زیاد از آب ممکن است دچار خسارت شوند. در پایان توجه داشته باشید که در صنایع حساس و محیطهای شهری، کاهش آسیبهای ناشی از آب یک مزیت بسیار مهم محسوب میشود.
کارایی بالا در انواع محیطها و آتشهای صنعتی
فوم آتش نشانی به دلیل تنوع بالای مدلها قابلیت استفاده در انواع آتش سوزیها را دارد. از آتشهای جنگلی و ساختمانی گرفته تا حریقهای خطرناک صنعتی و نفتی. این تنوع باعث شده که فوم به عنوان یکی از همه کارهترین ابزارهای اطفای حریق شناخته شود. عملکرد پایدار در شرایط سخت، قابلیت خنک سازی و پوشش دهی گسترده و سازگاری با سیستمهای دستی و ثابت، همگی فوم را به انتخاب نخست بسیاری از تیمهای آتش نشانی حرفهای تبدیل کردهاند.
کلام پایانی
همانگونه که دیدید در این مقاله به طور کامل به معرفی انواع فوم آتش نشانی پرداختیم. دانستیم که فوم آتش نشانی یکی از کارآمدترین و علمیترین روشهای کنترل آتش سوزی، به خصوص در حریقهای ناشی از مایعات قابل اشتعال و محیطهای صنعتی است. تنوع بالای این فومها باعث شده هر محیط عملیاتی بتواند بهترین گزینه را متناسب با نوع سوخت و شرایط حریق انتخاب کند. مزایایی از جمله خاموش کنندگی سریع، جلوگیری از اشتعال مجدد، پوشش دهی کامل سطح سوخت و کاهش مصرف آب، فوم آتش نشانی را به انتخابی حرفهای و قابل اعتماد تبدیل کرده است. از همراهی شما با ما تا پایان این مقاله متشکریم.
ما در مجموعه اسپین الکتریک به صورت حرفهای و تخصصی در زمینه تامین و تجهیز انواع سیستم اعلام حریق و خدمات مرتبط با آن فعالیت میکنیم. شما عزیزان در صورتی که تمایل به کسب اطلاعات بیشتر یا دریافت مشاوره رایگان پیش از خرید دارید، میتوانید از طریق پلهای ارتباطی با ما تماس حاصل فرمایید.
