انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ امروزه به عنوان ستون فقرات ایمنی در مجتمع‌های مسکونی، تجاری و اداری شناخته می‌شوند که وظیفه آنها مدیریت کیفیت هوا و کنترل بحران در زمان آتش سوزی است. با توجه به گسترش ساخت و سازهای زیر زمینی و تراکم خودروها، شناخت دقیق تانواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکتینگ برای معماران و سازندگان الزامی است. امروز و در این مقاله قصد داریم به طور کامل به معرفی این سیستم‌ها بپردازیم. پس این مقاله را از دست ندهید و ما را تا پایان همراهی کنید.
سیستم تخلیه دود پارکینگ چیست؟
سیستم تخلیه دود پارکینگ یک سیستم ایمنی مدرن در مدیریت ساختمان است که با هدف شناسایی، کنترل و خروج سریع گازهای سمی و حرارت ناشی از حریق در فضاهای زیر زمینی طراحی شده است. بهره گیری از انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ که عمدتا بر پایه تکنولوژی جت فن‌های سانتریفیوژ یا محوری و کانال‌کشی‌های انتقال هوا عمل می‌کنند، با ایجاد جریان القایی و اختلاف فشار مثبت، مانع از تجمع دود در مسیرهای خروج می‌شود تا علاوه بر حفظ دید کافی برای فرار ساکنین و تسهیل عملیات امداد و نجات توسط آتش نشانان، از گسترش خرابی‌های ساختاری ناشی از دمای بالا نیز جلوگیری نماید.
بیشتر بخوانید: سیستم اطفا حریق سقفی چیست
انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ
انتخاب سیستم مناسب برای تهویه پارکینگ، نه تنها یک الزام قانونی برای دریافت تاییدیه آتش نشانی است، بلکه ضامن سلامت ساکنین در برابر گازهای سمی نظیر مونوکسید کربن نیز می‌باشد. در ادامه به معرفی 3 مورد از اصلی‌ترین انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ خواهیم پرداخت. با ما همراه باشید:
سیستم تهویه طبیعی
سیستم تهویه طبیعی پارکینگ بر پایه اصول جابجایی هوای آزاد و اختلاف چگالی بین هوای گرم و سرد عمل می‌کند و اغلب در پارکینگ‌های باز یا نیمه باز که دارای بازشوهای دائمی در دیوارها یا سقف هستند، مورد استفاده قرار می‌گیرد. در این روش، بدون نیاز به تجهیزات مکانیکی پیچیده و صرف انرژی الکتریکی، جریان باد و گردش هوای آزاد باعث خروج آلاینده‌ها می‌شود. اما باید توجه داشت که این سیستم در پارکینگ‌های طبقاتی عمیق و زیر زمینی به دلیل عدم وجود فشار کافی برای جابجایی دود در فواصل طولانی، کارایی لازم را نداشته و معمولا به عنوان مکمل یا در پروژه‌های کوچک با محدودیت فضایی اجرا می‌گردد.
سیستم تهویه مکانیکی کانالی
اما سیستم تخلیه دود کانالی یکی دیگر از انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ در مهندسی ساختمان است که از طریق شبکه‌ای گسترده از کانال‌های گالوانیزه و فن‌های سانتریفیوژ مکنده، هوای آلوده را از نقاط مختلف پارکینگ جمع آوری و به بیرون هدایت می‌کند. این سیستم با طراحی دقیق مسیرهای انتقال هوا و تعبیه دریچه‌های مکش در فواصل معین، اجازه نمی‌دهد دود در نقاط کور پارکینگ محبوس شود. با این حال، اشغال فضای مفید سقف به دلیل ابعاد بزرگ کانال‌ها و هزینه‌های بالای آهن کشی و اجرای داکت‌ها، از جمله چالش‌های اصلی این روش در پروژه‌های مدرن ساختمانی محسوب می‌شود.
سیستم تهویه جت فن
پیشرفته‌ترین تکنولوژی حال حاضر در مدیریت هوای پارکینگ‌های سر پوشیده، سیستم تهویه جت فن است که بر اساس قانون بقای تکانه و بدون نیاز به کانال کشی‌های حجیم فعالیت می‌کند. در این روش، جت فن‌های سقفی با ایجاد جریانی پر سرعت، توده‌های هوای اطراف را تحریک کرده و دود را به صورت تونلی به سمت شفت‌های تخلیه اصلی هدایت می‌کنند. از جمله اصلی‌ترین مزایای این سیستم می‌توان به کاهش قابل توجه مصرف انرژی به دلیل استفاده از اینورتر، حذف نقاط مرده تهویه و افزایش ارتفاع مفید پارکینگ اشاره کرد که همزمان با کاهش هزینه‌های اجرا، ایمنی حداکثری را در هنگام آتش سوزی فراهم می‌آورد.
بیشتر بخوانید: تفاوت اسپرینکلر واکنش سریع و استاندارد
نکات مهم در انتخاب انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ
انتخاب یک سیستم کارآمد برای مدیریت دود، مرز بین یک ساختمان ایمن و یک سازه پر خطر را تعیین می‌کند. به طور کلی، برای دستیابی به بهترین عملکرد، باید فاکتورهای فنی و استانداردهای آتش نشانی را به دقت در نظر گرفت. در ادامه، ۵ نکته کلیدی برای انتخاب بهترین انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ را به شما ارائه خواهیم داد:
تحلیل معماری و ابعاد پارکینگ
اولین قدم در انتخاب انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ، بررسی دقیق هندسه فضا، ارتفاع سقف و محل قرار گیری ستون‌ها است. در پارکینگ‌های با سقف کوتاه، اجرای سیستم کانال کشی باعث سرگیر شدن فضا می‌شود و در چنین شرایطی، سیستم جت فن به دلیل اشغال فضای کمتر، گزینه هوشمندانه‌تری است. همچنین، وسعت پارکینگ تعیین می‌کند که آیا جابجایی طبیعی هوا پاسخگو است یا باید به سمت سیستم‌های مکانیکی با توان بالا رفت تا از ایجاد نقاط مرده که محل تجمع گازهای سمی هستند، جلوگیری به عمل آید.
انطباق با استانداردهای ملی و بین المللی
طراحی سیستم تخلیه دود نباید صرفا سلیقه‌ای باشد، بلکه باید به طور دقیق با استانداردهایی نظیر BS 7346-7 یا ضوابط سازمان آتش نشانی مطابقت داشته باشد. این استانداردها تعیین می‌کنند که سیستم باید توانایی تحمل دمای بالا معمولا ۳۰۰ درجه سانتی گراد به مدت حداقل ۶۰ تا ۱۲۰ دقیقه را داشته باشد. انتخاب تجهیزاتی که دارای گواهینامه‌های معتبرهستند، تضمین می‌کند که در لحظه وقوع حریق، فن‌ها ذوب نشده و تا آخرین لحظه خروج ساکنین، به تخلیه حرارت و دود ادامه می‌دهند.
ظرفیت سنجی و نرخ تعویض هوا
محاسبه دقیق نرخ تعویض هوا در ساعت یا Air Changes per Hour، یکی از حیاتی‌ترین نکات فنی است که باید بر اساس کاربری پارکینگ انجام شود. سیستم برگزیده باید در حالت عادی توانایی تخلیه گاز مونوکسید کربن را داشته باشد و در حالت اضطراری، بلافاصله تغییر وضعیت داده و با حداکثر توان برای تخلیه دود اقدام کند. شایان ذکر است که عدم محاسبه درست این ظرفیت می‌تواند منجر به ناکارآمدی فن‌ها در لحظات بحرانی و خفگی ناشی از تجمع دود شود.
یکپارچگی با سیستم اعلام حریق و BMS
انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ باید به طور کامل با سامانه اعلام حریق ساختمان و سیستم مدیریت هوشمند ساختمان همگام سازی شوند تا به محض شناسایی کوچکترین علائم دود توسط دتکتورها، فرمان شروع به کار صادر گردد. این یکپارچگی اجازه می‌دهد تا سناریوهای مختلفی تعریف شود. مثلا در صورت بروز حریق در یک زون خاص، فن‌های همان بخش با حداکثر قدرت فعال شده و دمپرهای مربوطه باز شوند تا از انتقال دود به سایر طبقات و بلوک‌ها جلوگیری به عمل آید.
بهینه سازی مصرف انرژی و هزینه‌های نگهداری
در انتخاب انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ نباید تنها به هزینه خرید اولیه توجه کرد، بلکه هزینه‌های عملیاتی بلند مدت و مصرف برق نیز بسیار حائز اهمیت هستند. استفاده از فن‌های مجهز به تکنولوژی اینورتر و سنسورهای تشخیص غلظت CO به سیستم اجازه می‌دهد که در ساعات کم تردد با دور پایین کار کند و تنها در صورت نیاز، قدرت را افزایش دهد. این رویکرد علاوه بر کاهش چشمگیر هزینه‌های قبض برق، استهلاک قطعات مکانیکی را کاهش داده و طول عمر مفید الکترو موتورها و سیستم‌های کنترلی را به شکل قابل توجهی افزایش می‌دهد.
ضوابط و قوانین اجرای انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ
تمامی پارکینگ‌های بسته که مساحت آنها از حد مجاز یعنی ۵۰۰ متر مربع در هر طبقه فراتر می‌رود، ملزم به نصب انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ با تاییدیه رسمی هستند. یکی از مهم‌ترین قوانین، الزام به جدا سازی زون‌های حریق و استفاده از تجهیزات با مقاومت دمایی بالا است. به طوری که الکترو فن‌های مکنده و جت فن‌ها باید دارای گواهینامه فنی معتبر برای تحمل دمای ۳۰۰ درجه سانتی گراد به مدت حداقل ۱۲۰ دقیقه باشند تا در شرایط بحرانی دچار سوختگی و توقف عملکرد نشوند. همچنین، تعبیه سیستم هوای تازه به منظور جایگزینی هوای تخلیه شده و جلوگیری از ایجاد فشار منفی شدید که مانع باز شدن درب‌های خروج می‌شود، از الزامات قطعی در بازرسی‌های سخت گیرانه است.
اما سیستم باید به سنسورهای تشخیص گاز مونوکسید کربن مجهز باشد تا در صورت عبور غلظت از مرز 50 ppm، دور پایین فن‌ها برای تهویه محیطی فعال گردد و در صورت بروز حریق، با دریافت سیگنال از پانل اعلام حریق، بلافاصله به حالت حداکثر توان تغییر وضعیت دهد. از منظر چیدمان، فاصله نصب جت فن‌ها و نصب دریچه‌های مکش باید به گونه‌ای باشد که هیچ نقطه کوری در فضای پارکینگ باقی نماند و سرعت جریان هوا در مسیرهای فرار از حد مجاز یعنی حدود ۵ متر بر ثانیه تجاوز نکند تا مانع حرکت افراد نشود.
بهترین راهکارهای تعمیر و نگهداری انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ
انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ به دلیل قرار گیری در معرض ذرات معلق، چربی خروجی اگزوز خودروها و نوسانات برق، نیازمند برنامه مراقبتی هستند. این نکات مراقبتی شامل موارد زیر می‌شود:
سرویس دوره‌ای الکترو موتورها و قطعات مکانیکی
قلب تپنده انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ، الکترو فن‌ها و جت فن‌ها هستند که باید به صورت فصلی از نظر سلامت بلبرینگ‌ها، تراز بودن پروانه‌ها و عدم وجود لرزش‌های غیر عادی چک شوند. تجمع گرد و غبار و ذرات آلاینده بر روی پره‌های فن می‌تواند باعث خارج شدن از بالانس و در نهایت سوختن سیم‌پ یچ موتور شود. به همین منظور، تمیز کاری دوره‌ای پروانه‌ها و روان کاری بخش‌های متحرک، نه تنها صدای مزاحم در محیط پارکینگ را کاهش می‌دهد، بلکه تضمین می‌کند که فن در لحظه حریق با حداکثر گشتاور و بدون گیرپاژ شروع به کار کند.
کالیبراسیون سنسورهای تشخیص گاز CO و دتکتورهای دود
دقت عملکرد انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ به صورت مستقیم به سلامت سنسورهای پایش آلودگی وابسته است. سنسورهای مونوکسید کربن با گذشت زمان دچار افت دقت می‌شوند و ممکن است سیگنال اشتباه ارسال کنند. نگهداری صحیح شامل تست ماهانه سنسورها با گازهای مرجع و اطمینان از ارسال فرمان صحیح به تابلو کنترل است. این اقدام از کارکرد بیهوده فن‌ها در زمان‌های غیر ضروری و همچنین عدم واکنش سیستم در مواقع خطر جلوگیری می‌کند.
بازرسی یکپارچگی تابلو برق و سیستم‌های کنترلی
تابلوهای برق و درایورهای تغییر فرکانس مغز متفکر انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ هستند که وظیفه مدیریت دور موتورها را بر عهده دارند. در فرآیند نگهداری، باید تمامی اتصالات الکتریکی از نظر شل بودن یا آثار سوختگی ناشی از جرقه بررسی شوند و فیلترهای خنک کننده تابلو برق تمیز گردند. بروز کوچکترین خطا در برنامه نویسی یا سخت افزار تابلو برق می‌تواند منجر به عدم تغییر وضعیت سیستم از حالت عادی به حالت حریق شود، که این موضوع عملا کارایی کل سیستم را در زمان حادثه به صفر می‌رساند.
تست عملکرد دمپرهای ضد حریق و مسیرهای هدایت هوا
در سیستم‌های کانال کشی شده، دمپرهای آتش نقش کلیدی در جلوگیری از انتقال شعله و دود به سایر زون‌ها ایفا می‌کنند. این قطعات مکانیکی به دلیل عدم استفاده مداوم، ممکن است دچار زنگ زدگی یا رسوب شده و در جای خود گیر کنند. لذا چک لیست نگهداری باید شامل باز و بسته کردن دستی و اتوماتیک تمامی دمپرها و اطمینان از سلامت فنرهای بازگشت و جک‌های هیدرولیکی آنها باشد. همچنین انسداد احتمالی در مجاری خروجی و ورود پرندگان یا اشیاء خارجی به دهانه فن‌های پشت بامی باید به طور منظم بررسی و رفع گردد.
کلام پایانی
همانگونه که دیدید در این مقاله به طور کامل به معرفی انواع سیستم تهویه و تخلیه دود پارکینگ پرداختیم. دانستیم که طراحی و اجرای یک سیستم تهویه و تخلیه دود حرفه‌ای، ترکیبی از محاسبات دقیق مهندسی، رعایت استانداردهای بین المللی و انتخاب تجهیزات مرغوب است. این تجهیزات می‌تواند شامل انواع دتکتور حرارتی خطی و بیم دتکتور تا سیستم‌های مانیتورنگ و غیره باشد. لذا با تهیه این تجهیزات از فروشندگان معتبر، امنیت محیط مد نظرتان را تامین خواهید کرد. از همراهی شما عزیزان با ما تا پایان این مقاله متشکریم.
ما در مجموعه اسپین الکتریک به صورت تخصصی در زمینه تامین و عرضه انواع تجهیزات مرتبط با سیستم اعلام حریق فعالیت می‌کنیم. همچنین کارشناسان مجموعه ما آماده ارائه هر گونه خدمات مرتبط نیز می‌باشند. شما همراهان عزیز می‌توانید چهت کسب اطلاعات بیشتر و دریافت مشاوره رایگان پیش از خرید، از طریق پل‌های ارتباطی با ما تماس بگیرید.
